Πάσχα. Η διάβαση από τη γη στον ουρανό.

(θεολογικό σχόλιο στις Καταβασίες του Πάσχα)

Ωδή α΄.Ο ειρμός

«Αναστάσεως ημέρα! λαμπρυνθώμεν λαοί. Πάσχα Κυρίου, Πάσχα· εκ γαρ θανάτου προς ζωήν, και εκ γης προς ουρανόν, Χριστός ο Θεός, ημάς διεβίβασεν, επινίκιον άδοντας.»

(Σήμερα είναι ημέρα Αναστάσεως! Ας γίνουμε λαμπροί όλοι οι λαοί· σήμερα είναι Πάσχα, Πάσχα του Κυρίου. Διότι ο Χριστός που είναι Θεός, μας διαβίβασε από το θάνατο στη ζωή και από τη γη στον ουρανό και γι’ αυτό εμείς ψάλλουμε επινίκιο ύμνο)

Για την ορθόδοξη ευσέβεια και πίστη η ημέρα της Αναστάσεως, παρ’ όλον ότι εντάσσεται  στη φυσική ροή του χρόνου, ως χρονική διαδοχή εικοσιτεσσάρων ωρών, εν τούτοις δεν είναι μία συνηθισμένη  ημέρα . Είναι ημέρα προαιώνια, αδιάδοχη και ατελεύτητη.  Σ’ αυτήν συγκλίνει η αΐδιος δημιουργική βουλή του Θεού, το σχέδιο της θείας οικονομίας για τη δημιουργία και τον άνθρωπο. Ό,τι προαιωνίως συνέλαβε η απειρόσοφη βουλή του Θεού ως τριαδική ενέργεια στη δημιουργία, την ημέρα της Αναστάσεως το βλέπουμε πλήρες και τέλειο. Κτίση και άνθρωπος ενώνονται μεταξύ τους  και με τον απειρόσοφο Πλαστουργό τους. Το εξωτερικό δημιούργημα θεωρείται στη γνήσια και αυθεντική του διάσταση, είναι  καθαρό και ταυτίζεται με το λόγο που βρίσκεται μέσα στον  άπειρο Λόγο του Θεού. Στην Ανάσταση η θεία ενέργεια, που απορρέει προαιωνίως από την τριαδική ουσία του Θεού, αποκαλύπτεται εντονότερα και καθαρότερα, και φανερώνει μέσα στο χρόνο το άπειρο μέγεθος της θείας χρηστότητας και πανσοφίας. Η ημέρα της Αναστάσεως αποτελεί την χρυσή εκείνη στιγμή, στην οποία ο άπειρος αιώνας του Θεού ενώνεται αχώριστα με τον ιστορικό χρόνο, το κέντρο στο οποίο από τη μια  συστέλλεται η αιωνιότητα, από την άλλη  δε διαστέλλεται ο χρόνος, αναλυόμενος στην αιωνιότητα. Δεν πρόκειται ασφαλώς για μυστική ψευδαίσθηση και μαγεία! Στα μάτια της πίστεως η ημέρα της Αναστάσεως έχει το συντριπτικό βάρος μιας απόρρητης μυστηριακής τελεσιουργίας. Το ιστορικό της Αναστάσεως γεγονός είναι το θαύμα του Θεού, το κατ’ εξοχήν σημείο της θείας αποκαλύψεως. Σ’ αυτό η θεία για τον άνθρωπο οικονομία και κατ’ επέκταση ολόκληρο το δημιουργικό έργο του Θεού -κτίση, άνθρωπος, πνεύματα-βρίσκουν θαυμάσια την πλήρωση και το επιστέγασμά τους. Η ημέρα της Αναστάσεως αποτελεί τον αιώνιο σαββατισμό, την ημέρα την ογδόη, σαν απαρχή του μυστηριακού χρόνου της Βασιλείας, ως αφετηρία της ανακαινίσεως του σύμπαντος. Στην Ανάσταση η αρχή συμπίπτει με το τέλος· ό,τι υπήρχε «σεσιγημένον» (απόκρυφο) αιώνια  στο Θεό (οι δημιουργικοί λόγοι μέσα στο Λόγο), ό,τι άρχισε χρονικά (δημιουργία και απολύτρωση) και ό,τι πρόκειται να υπάρχει ατελεύτητα μέσα στη δόξα (εσχατολογική διάσταση της Βασιλείας), συγκεντρώνονται σε μια εναρμόνια περιχώρηση, σε μια αδιάσπαστη μυστηριακή ένωση. Η Ανάσταση ενώνει αδιάσπαστα  το θείο και το ανθρώπινο, το πεπερασμένο και το άπειρο, το αιώνιο και το έγχρονο. Κανένα από τα  στοιχεία αυτά  δεν μπορεί  να χωριστεί από τη στιγμή της Αναστάσεως χωρίς να καταρρεύσει η μυστική αλήθεια του είναι και του όντος !

Σαν τέτοια η Ανάσταση είναι αιτία λαμπρύνσεως των ανθρώπων. Αυτό συμβαίνει, διότι η ίδια είναι γεγονός λαμπροφόρο και ένδοξο. Με την εκ νεκρών ανάσταση του Χριστού καταργήθηκε το σκοτάδι του θανάτου και ανέτειλε το αιώνιο φως της θείας μεγαλοσύνης. Η αστραπή του θείου φωτός, που υπάρχει στην άπειρη ουσία του Θεού, με την Ανάσταση αγκαλιάζει το νέο δημιούργημα. Η νέα πνευματική κτίση ανατέλλει από τον τάφο λαμπρή  και ένδοξη. Η θεία ακτίνα σφραγίζει ανεξίτηλα το  λογικό δημιούργημα που λυτρώθηκε από το θάνατο. Ο ιερός Υμνωδός καλεί τους λαούς να έλθουν και να λαμπρυνθούν με το γεγονός της θείας Αναστάσεως του Σωτήρος. Η καταλάμπρυνση των λαών είναι πνευματική και έχει ως υπόβαθρο  την πίστη στον Σωτήρα Κύριο. Η απιστία δεν ωφελείται καθόλου απ’ αυτήν. Κλεισμένη στα σκοτεινά συνειδησιακά διαμερίσματα του θανάτου αδυνατεί να αγγίξει το φως της ζωής. Η λαμπρότητα της θείας ημέρας την αφήνει απαθή και ανεπηρέαστη!

Η πνευματική καταλάμπρυνση του ανθρώπου γίνεται διά της Αναστάσεως, διότι αυτή είναι Κυρίου Πάσχα! Είναι Πάσχα ιερό, καινό, άμωμο, τερπνό. Είναι Πάσχα πανσεβάσμιο, Πάσχα μέγα, Πάσχα μυστικό.

Η λέξη Πάσχα  στην εβραϊκή διάλεκτο σημαίνει διάβαση.  Στη Πάλαια Διαθήκη οι Εβραίοι ως Πάσχα γιόρταζαν τη διάσωσή τους από τη δουλεία του Φαραώ με τη  θαυματουργική παρέμβαση του Θεού, τη φυγή τους  από την πίκρα της αιγυπτιακής γης και την άφιξή τους στην ευφρόσυνη γη της επαγγελίας, που  έρεε μέλι και γάλα. Το Πάσχα όμως εκείνο ήταν προτύπωση του νέου Πάσχα της ζωής. Με το Πάσχα της χάριτος ο Κύριος, με το  ζωηφόρο Πάθος Του και τη λαμπροφόρο εκ νεκρών έγερσή Του, ελευθέρωσε το ανθρώπινο γένος από την  πικρή δουλεία  του νοητού Φαραώ, του αρχαίου δράκοντα και ανθρωποκτόνου. Κατέστρεψε τη δολιότητα και πονηρία του εχθρού, με τα οποία ο πλάνος κατακρατούσε  δέσμιο  στα σκοτεινά διαμερίσματα του θανάτου το δημιούργημα που κατέβηκε εκεί λόγω της παράλογης αμαρτίας. Μέσα στο πέλαγος της άφατης χρηστότητας και φιλανθρωπίας Του ο ένσαρκος Λόγος του Θεού κατέστρεψε τα όπλα και τις εφευρέσεις του τυράννου, το φθόνο και το φόνο, το θεομάχο και ανθρωποκτόνο μένος του σατανά. Μετέφερε  δε το ανθρώπινο γένος από τη δουλεία του θανάτου και της κατάρας  στον ευφρόσυνο χώρο της θείας Βασιλείας. Μετέθεσε από τη γη  στον ουρανό τους σωσμένους. Και όπως τότε όσοι λυτρώθηκαν από τη δουλεία του Φαραώ, όλοι μαζί  έψαλλαν τα επινίκια, δοξάζοντας τον άπειρο και παντοδύναμο Θεό, έτσι και τώρα ο σωσμένος λαός της χάριτος, ο λαός της Αναστάσεως που έφθασε στη νέα γη του Θεού, την άνω Ιερουσαλήμ, ψάλλει την επινίκιο ωδή που δονεί τα σύμπαντα, τον ύμνο της θείας μεγαλοσύνης, τον θρίαμβο της χάριτος και αγάπης του Θεού, με τα οποία η απειρόσοφη τριαδική ενέργεια κυριάρχησε πάνω στις αρχές  και εξουσίες του σκότους, στη σκληρή δύναμη της αμαρτίας και της φθοράς.

Το Πάσχα όμως του Χριστού, που άνοιξε σ’ εμάς τις πύλες του Παραδείσου, είναι Πάσχα μόνο των πιστών. Θλιβερή πράγματι  διαπίστωση! Παρά την καθολικότητα και το άπειρο βάθος του, το καινούριο  Πάσχα της χάριτος αγιάζει μόνον τους πιστούς. Στο περισκόπιό του συλλαμβάνονται μόνον όσοι ανεβαίνουν με την  πίστη. Με το ολόλαμπρο φως του   φωταγωγούνται μόνο τα φωτόμορφα πνεύματα. Παρόλο ότι ο θείος προβολέας του Πάσχα νέκρωσε τα σκοτάδια  και εξαφάνισε τις σκιές του θανάτου, εν τούτοις δεν φωτίζει τα σκοτεινά βάθη της ανθρώπινης συνειδήσεως, η οποία, παρά το μεγάλο θαύμα του Θεού, παρά τη φρίκη και τον συγκλονισμό της θείας νύχτας, εξακολουθεί να επιμένει θεληματικά  στο λήθαργο και την απονάρκωση του θανάτου! Και αυτό γιατί τα έργα της είναι πονηρά. Κλεισμένη στην παγερότητα του θανάτου και ντυμένη το ζόφο της αμαρτίας, μισεί το φως. Βυθίζεται στην απώλεια, ενώ γύρω της απλώνεται ο φωτεινός ορίζοντας της ζωής!

(Α. Θεοδώρου, «Πάσχα, Κυρίου Πάσχα – θεολογικό σχόλιο στον κανόνα της Αναστάσεως» -μεταφραση ύμνων στην Νεοελληνική και επεξεργασία κειμένου από Α.Χ)

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA code